kontrolü altına alabilmektedir. Cep telefonları yapıp, dünyanın öbür tarafını dinleyebilmekte, araçlar yapıp en hızlı hayvanların tozunu attırmakta, güçlü görme cihazlarıyla kartalın gördüğünü basitleştirmektedir. Böylece kendisinin kullanımına verilen dünyayı en üst seviyede değerlendirmekte, ona hâkim olabilmektedir. Dışı sükûn ile zahir Bütün bu gücüne rağmen kendine hâkim olamayan insan, çatışmalı, huzursuz bir mahluk olarak görülmektedir. Sadi Şirazî, “dışı sükûn ile zahir, derûnu mahşerdir” ve “insan bir damla kan binbir endişe” diye tanımlıyor insanı. Çatışmalı “nefs” (benlik) sahibi olan insan içindeki bu huzursuzluğunu ve doyumsuzluğunu güç sahibi olma peşinde koşarak ve bir takım maddi tatminlerle kapatmaya çalışmaktadır. Bu sebeple batıda kapitalist zihniyet çok az sayıda insanın mutlu ve güç sahibi olması anlayışını getirmiştir. Bunun sonucunda büyük bir toplumsal dengesizlik oluşturmuştur. Mesela, ABD’de 400 aile, yüzeli milyon Amerikalının toplamından daha zengin hale gelmiştir. Bu Niçe’nin “üstün insan” anlayışının bir sonucudur. Başkalarını düşünmeyen kibirli, üstün güç sahibi insan… Fakat bu zenginlerin arasında bile intihar edenler mevcut olması bu zihniyetin üstün insana bile saadet getirmediğinin ispatıdır. İnsanın bir görevi de aslında, kendi dışıyla ilişkileri, birbirine bakışı ve çevreye yaklaşımı açılarından dünyayı cennete çevirmek olması gerekirken, maalesef cehenneme çeviriyoruz. Kendi menfaatlerimiz için milyonlarca insanın ölümüne sebep olabiliyoruz. Yanlış uygulamalar sonucu ozon tabakasının delinmesine sebep oluyor, ama hâlâ ticarî kaygılarla bu uygulamalara devam ediyoruz. Kullanılan zararlı katkı maddeleriyle milyonlarca insanın kanserleşmesine sebep olabiliyoruz. Bunlar insanın her şeyi meşru kılıp aşırı güç arzusunun bir sonucudur. Oysa bu insan kendi tansiyonuna bile hâkim olamamaktadır.

         İnsanın huzuru için gelinen bu çıkmaz sokak bu günkü ilahi mesajlarla bağlantısını kesmiş ilmî anlayışın bir sonucudur. Felsefeciler de bu bağlantıları kesik olduğu için asırlardır insanlığı çıkmaz sokaklara sokmuşlar, insana bir çıkar yol gösterememişlerdir. Aslında ilimin de dinin de gerçek hedefi insanın mutluluğudur. Einstein “ben kâinatın niçin yaratıldığıyla ilgilenmiyorum. Benim derdim nasıl yaratıldığıdır” diyordu. Haklıydı, çünkü niçin yaratıldığı dinin konusudur. Hz. Ali de “Dinsiz ilim kör, ilimsiz din topaldır” diyordu. İlim dinden kopuk olduğu takdirde insan gibi birçok konuyu açıklayamadığı gibi, “ahlakî” olanı kaybedecektir. Kutsalı olmayana güvenilmez. Din ilim adamlarına “her şeyi araştırabilirsiniz sonuna kadar, fakat lütfen ahlakî olun. Aksi takdirde insanı mutsuz eder, dünyayı cehenneme çevirirsiniz” demektedir. Bugünkü gelişmeler bunu doğrulamıyor mu?

        Yalan dünya ve gerçek adalet

Bir çok türkülerimizde “yalan dünya” diye farkındalığımızı dile getirmekle birlikte bu dünyaya kanmaktayız. Dünya adeta bizi içine çekmekte kendine uydurmaya çalışmaktadır. Herkes kendi sonunu hazırlamaktadır oysa. Dünyayı bir tiyatro sahnesi olarak görebiliriz. Orada hangi rolü aldığımız değildir önemli olan, aldığımız rolü nasıl oynadığımızdır. Çünkü insan bu dünyada imtihandadır. Herkesin imtihanı da farklıdır. Bazıları zenginlikle, bazıları fakirlikle, bazıları da hastalık, sakatlı ve bazı yoksunluklarla bu sınava tabii olur. Herkes bu dünyada yaptığının karşılığını bu veya başka bir âlemde çekecektir, yani ilahî adalet mutlaka gerçekleşecektir.

         Bu dünyada her şey izafîdir(göreceli). Yani bakış açımıza bağlıdır. Büyüklük, ağırlık, tatlılık, acı, güzellik, mutluluk gibi. Hz. Mevlana bunu bildiği için    
“Dostum, sen tamamen düşünceden ibaretsin,
   Geriye kalan et ve kemiksin.
   Gül düşünürsün, gülistan olursun,
   Diken düşünürsün, dikenlik olursun” diyor.
İnsan her şeye güzel bakarsa, güzel görür, güzel görünce de mutlu olur. Aynı zamanda elinde olanla yetinen “şükür sahibi”dir o. İnsan huzur ve mutluluğunu ancak böyle güzel bakarak ve her türlü anlayışın temeline “insan”ı koyarak başarabilir. Bizim medeniyetimiz insan temelli bir medeniyettir. Orada “üstün insan” anlayışı yoktur, ideal olan “kâmil insan”dır. Kâmil insan sadece Allah’a bağlı, tevazu sahibi, bütün insanlığın mutluluğu ve kurtuluşu için mücadele veren yüce insandır. İnsan idealleri oranında değerlidir.İdealler daima insan-

         Daima insan merkezli olan ve insanı en şerefli mahlûk (eşref-i mahlûkat) kabul eden İslam medeniyetinde ise bütün insanlar değerlidir ve hiçbir ayrım yapmadan insana saygı temel değer olarak kabul edilir. Yüce Allah’ın insan gönlüne bakışını söylemiştik. Hz Ali’nin şu sözü insanın değerini ortaya koyması açısından oldukça önemli: “Ey insan sen kendini küçük bir cisim mi sanırsın? Oysa bütün âlem sen de gizlidir”. Pakistan’ın büyük şairi Muhammed İkbal’in şu sözü de vermek istediğimizi çok güzel özetliyor: “Ben insana sığabilene kâinat, kâinata sığamayana “insan” derim”. Maddî boyut olarak esâmesi okunmayan bir varlığın gönlü ve idealleriyle, misyonuyla ne kadar büyüyebildiğini çok

güzel ortaya koyuyor. İslam’ın yüce peygamberi Hz. Muhammed (S.A.V.) ise, bir gün tavaf esnasında dönüp Kâbe’ye bakarak “ey mübarek yapı, ne kadar güzel olursan ol, bir müminden daha yüce ve değerli değilsin” buyuruyor. İnsan taşıdığı değerin kıymetini bilirse o zaman sonsuzluk denizinde yüzen, Allah’tan başka hiçbir şeye kul olmayan, özgür ve kâmil insan olarak yücelecek ve gerçek saadete ulaşacaktır.

        Sözlerimi Galip Dedenin meşhur mısralarıyla sona erdiriyorum:
        Hoşça bak zatına kim zübde-i âlemsin sen
        Merdim-i dîde-i ekvan olan ademsin sen.
         ( Kendine değer ver ve iyi bak, çünkü sen âlemin özüsün. Kâinatın gözbebeği olan insansın sen.)
        Değerli dostlar, adeta bir derya gibi konu olan insanı size “deryadan bir damla” olarak tanıtmaya çalıştım. Her bir konu başlığını ne kadar anlatsam az. Şimdilik bu kadarla yetinin lütfen.
        Hepinize saygılarımı ve muhabbetlerimi sunuyorum.